Ngày 07 tháng 02 năm 2026, Viện Công Nghệ Tiên Tiến (thuộc Viện Hàn Lâm Khoa Học và Công Nghệ Việt Nam) đã tổ chức Hội thảo quốc gia cho cộng đồng và các doanh nghiệp dựa vào lâm sản ngoài gỗ, nhằm nâng cao vai trò của cộng đồng trong phát triển sinh kế bền vững gắn với bảo tồn đa dạng sinh học.
Hội thảo diễn ra tại Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo TP.HCM, hướng đến nâng cao vai trò của người dân trong phát triển sinh kế bền vững gắn với bảo tồn đa dạng sinh học.
Hơn 100 đại biểu đến từ các bộ, ngành trung ương, địa phương, tổ chức xã hội, đơn vị hỗ trợ kỹ thuật và các doanh nghiệp cộng đồng (CBNEs), cùng trao đổi về hướng đi sinh kế bền vững gắn với bảo tồn đa dạng sinh học.
Dự án “Phát triển tài nguyên lâm sản ngoài gỗ bền vững thông qua cải thiện sinh kế địa phương và liên kết thị trường cho các doanh nghiệp cộng đồng” (gọi là dự án AfoCo) được triển khai trong giai đoạn tháng 11/2021 đến tháng 12/2026, với tổng ngân sách 8,5 triệu USD, trong đó 6,5 triệu USD từ Quỹ Hợp tác ASEAN – Hàn Quốc. Dự án có sự tham gia của bốn quốc gia gồm Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam.
Mục tiêu trọng tâm là xây dựng hệ thống quản lý cháy rừng tổng hợp thông qua việc ứng dụng công nghệ phát hiện sớm, tăng cường trang thiết bị chữa cháy và huy động sự tham gia của cộng đồng. Đồng thời, phục hồi diện tích rừng bị suy thoái, nâng cao sinh kế địa phương và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa trong lĩnh vực lâm nghiệp cộng đồng.
Sau hơn ba năm triển khai, dự án đã từng bước hoàn thiện hạ tầng và thiết bị phục vụ phòng cháy, chữa cháy rừng như tháp quan sát, trung tâm điều hành, xe chuyên dụng và hệ thống bơm nước; triển khai phục hồi, trồng mới và quản lý khoảng 80 ha rừng tại các quốc gia tham gia. Song song đó, các mô hình nông – lâm kết hợp cũng được phát triển nhằm cải thiện sinh kế và giảm thiểu nguy cơ cháy rừng do tác động của con người.
Kết quả bước đầu cho thấy 15 doanh nghiệp tiềm năng tại nhiều địa phương đã được hỗ trợ nâng cấp theo hướng cải thiện sinh kế, năng suất và năng lực quản trị. Trong đó, có 12-15 doanh nghiệp tham gia thị trường rõ nét hơn, tăng doanh thu, tiết kiệm chi phí và mở rộng quan hệ đối tác. Đồng thời, hệ thống quản lý tài nguyên và thực hành khai thác lâm sản ngoài gỗ cũng được cải thiện, giúp cộng đồng nâng cao khả năng tiếp cận tài nguyên rừng và phát triển kinh doanh bền vững.
Các đại biểu khách mời nhận quà lưu niệm từ BTC
Bà Trịnh Thị Mỹ Dung, đại diện Ban tổ chức cho biết, phát triển sinh kế ổn định từ lâm sản ngoài gỗ là giải pháp quan trọng giúp giảm áp lực lên tài nguyên rừng. Khi đời sống người dân được bảo đảm, công tác bảo tồn đa dạng sinh học sẽ có nền tảng bền vững hơn.
Dự án này đã hỗ trợ các cộng đồng địa phương từng bước chuyển đổi từ hình thức khai thác nhỏ lẻ sang mô hình doanh nghiệp cộng đồng có tổ chức, góp phần nâng cao năng lực sản xuất, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường cho các sản phẩm lâm sản ngoài gỗ.
Các đại biểu tham dự tập trung thảo luận sự cần thiết của mô hình phối hợp giữa các chủ thể liên quan, bao gồm chính quyền địa phương, tổ chức xã hội, và doanh nghiệp cộng đồng, nhằm bảo đảm tính bền vững và khả năng duy trì các mô hình sinh kế sau khi dự án kết thúc.
Cũng trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức đã chính thức công bố khởi động Dự án “Bảo tồn đa dạng sinh học và cải thiện sinh kế cho cộng đồng địa phương sống xung quanh các khu rừng đặc dụng hoặc rừng phòng hộ thông qua chương trình phát triển lâm sản ngoài gỗ, giai đoạn 2025 – 2028”. Dự án mới được triển khai tại 05 khu vực thuộc 04 tỉnh, gồm Khánh Hòa, Lâm Đồng, Gia Lai và An Giang, tập trung vào các cộng đồng vùng đệm rừng đặc dụng và rừng phòng hộ.
Phiên chợ Bếp rừng
Song song với hội thảo “Thúc đẩy sinh kế từ lâm sản ngoài gỗ” là phiên chợ Bếp rừng của đồng bào K’Ho, Cil, Bahnar, Raglai, Mạ, M’Nong,Lạch, Chăm, Ê Đê từ các tỉnh miền Trung và Tây Nguyễn (cũ). Đến với phiên chợ này, người dân TP.HCM biết thêm gần 50 sản phẩm sinh kế đến từ rừng, đó là các đặc sản như: măng khô, mật ong, đũa buông, cà phê, nấm, cao tắm thảo mộc,.…và được đồng bào canh tác dưới tán rừng, thuần tự nhiên.
H.Chi(CLB Phụ Nữ Hiện Đại)
