Trong căn phòng nhỏ ở quận Cầu Giấy, Hà Nội, cô bé 11 tuổi Nguyễn Mai Anh không dán mắt vào phim hoạt hình hay trò chơi công chúa. Em đang say sưa kéo-thả những khối lệnh đầy màu sắc trên màn hình, tạo ra một trò chơi giáo dục về môi trường. Hình ảnh này, tuy chưa phổ biến, nhưng đang dần trở thành một nét vẽ mới trong bức tranh giáo dục hiện đại, nơi lập trình không còn là “sân chơi” của riêng bé trai.
Vài năm trước, ý tưởng cho con gái học lập trình vẫn còn xa lạ với nhiều phụ huynh Việt, bởi định kiến đây là lĩnh vực khô khan, phức tạp và “chỉ dành cho nam giới”. Tuy nhiên, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã thay đổi tất cả, biến kỹ năng lập trình trở thành một yêu cầu tất yếu cho thế hệ tương lai.
Từ người tiêu dùng công nghệ thành nhà kiến tạo tương lai
Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới, 65% trẻ em tiểu học hiện nay sẽ làm những công việc chưa từng tồn tại. Điều này thôi thúc các bậc cha mẹ tìm kiếm những kỹ năng mới cho con, và câu chuyện của chị Thu Trang (38 tuổi, TP.HCM) là một ví dụ. Từ chỗ chỉ cho con gái An Nhiên (10 tuổi) học lập trình Scratch để “bớt chơi game vô bổ”, chị đã bất ngờ trước sự thay đổi của con.
“Từ chỗ chỉ biết chơi game, con bé bắt đầu tự tạo ra những câu chuyện tương tác, những tấm thiệp điện tử. Sự tự tin và niềm vui sáng tạo của con là điều khiến tôi hạnh phúc nhất”, chị Trang chia sẻ.
Câu chuyện của An Nhiên cho thấy, học lập trình không chỉ là học một kỹ năng nghề nghiệp, mà là rèn luyện một bộ tư duy toàn diện:
- Tư duy logic và giải quyết vấn đề: Lập trình dạy trẻ cách chia một vấn đề lớn thành nhiều phần nhỏ và giải quyết từng bước, một kỹ năng cốt lõi cho mọi lĩnh vực.
- Sức sáng tạo không giới hạn: Với các công cụ như Scratch hay Roblox, lập trình trở thành một sân chơi để biến mọi ý tưởng thành hiện thực, từ game, hoạt hình đến các ứng dụng đơn giản.
- Sự kiên trì và bản lĩnh: Quá trình tìm và sửa lỗi (bug) trong lập trình dạy trẻ tính kiên nhẫn, thái độ không bỏ cuộc và cho thấy thất bại chỉ là một phần của con đường đi đến thành công.
Tuy nhiên, để các bé gái thực sự gặt hái được những lợi ích này, một môi trường đào tạo thấu hiểu tâm lý và phát huy đúng thế mạnh của các em là yếu tố then chốt.
Giải mã mô hình đào tạo “chắp cánh giấc mơ lập trình” cho các bé gái tại TechTrain
Nắm bắt được nhu cầu này và thấu hiểu những rào cản đặc thù mà bé gái phải đối mặt, nhiều đơn vị giáo dục đã tiên phong xây dựng các chương trình đào tạo chuyên biệt. Trong đó, mô hình của Học viện sáng tạo số TechTrain là một ví dụ điển hình cho việc tạo ra một môi trường học tập hiệu quả và thân thiện.
Đại diện TechTrain lý giải: “Chúng tôi nhận thấy các bé gái thường có thiên hướng sáng tạo, kể chuyện và làm việc nhóm tốt. Vì vậy, chương trình học được thiết kế để phát huy tối đa những thế mạnh này. Các dự án thường gắn liền với nghệ thuật, âm nhạc hoặc các vấn đề xã hội, giúp các em thấy lập trình là phương tiện để thể hiện bản thân, chứ không chỉ là công cụ kỹ thuật”.
Triết lý này được hiện thực hóa qua ba trụ cột chính:
Đầu tiên là lộ trình học tập cá nhân hóa, được xây dựng dựa trên năng lực và sở thích của từng em, đi từ nền tảng kéo thả Scratch đến các ngôn ngữ mạnh mẽ hơn như Python.
Không chỉ vậy, vai trò của giảng viên, đặc biệt là các nữ giảng viên, cũng được xem là yếu tố then chốt. Họ không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là những hình mẫu sống động, truyền cảm hứng và giúp các bé gái có thêm niềm tin rằng mình hoàn toàn có thể thành công trong lĩnh vực công nghệ.
Tất cả những yếu tố trên cùng tạo nên một môi trường “An toàn để thất bại” (Safe-to-fail), nơi học viên không sợ mắc lỗi, qua đó rèn giũa sự kiên trì và bản lĩnh đối mặt với khó khăn.
Phá vỡ định kiến giới từ gốc rễ
Mô hình đào tạo như của TechTrain không chỉ mang lại lợi ích cho cá nhân học viên, mà còn góp phần giải quyết một vấn đề lớn hơn: sự thiếu vắng phụ nữ trong ngành CNTT.
Chị Hoàng Yến, một lập trình viên 15 năm kinh nghiệm, nhớ lại: “Ngày tôi vào đại học, lớp CNTT chỉ có 5 nữ trên 50 sinh viên. Nhiều người hoài nghi chúng tôi, nhưng đó lại là động lực. Giờ đây mọi thứ đã khác”. Chị tin rằng việc khuyến khích các bé gái học code từ sớm trong một môi trường hỗ trợ sẽ giúp bình thường hóa hình ảnh phụ nữ trong ngành, để các em thấy đây là một lựa chọn nghề nghiệp hoàn toàn khả thi.
Khi các sản phẩm công nghệ, đặc biệt là AI, không còn được tạo ra chủ yếu bởi nam giới, chúng sẽ trở nên toàn diện, ít định kiến và phục vụ xã hội tốt hơn.
Việc đầu tư cho bé gái học lập trình không phải là chạy theo trào lưu, mà là một sự đầu tư chiến lược. Nó trang bị cho các em tư duy của người giải quyết vấn đề, sự tự tin của người sáng tạo và bản lĩnh để định hình thế giới. Mỗi dòng lệnh mà các em viết hôm nay chính là một viên gạch xây nên một tương lai công nghệ bình đẳng và một thế hệ phụ nữ Việt Nam tự chủ, mạnh mẽ và thành công.
H.H.M
*Nội dung được thực hiện theo ĐKKD của C.A.M Media
