Dậy thì sớm ở trẻ em Phát hiện sớm – điều trị sớm – cải thiện chiều cao

Nhiều bậc phụ huynh lo lắng, hoang mang khi một ngày nọ bỗng dưng phát hiện ra: Con gái mình chưa đến 8 tuổi đã có biểu hiện như mọc lông mu, lông nách, nổi mụn, có kinh nguyệt. Còn con trai thì vỡ giọng, phát triển tinh hoàn, dương vật,…

Nhiu bc ph huynh lo lng, hoang mang khi mt ngày n bng dưng phát hin ra: Con gái mình chưa đến 8 tui đã có biu hin như mc lông mu, lông nách, ni mn, có kinh nguyt. Còn con trai thì v ging, phát trin tinh hoàn, dương vt,… Có phi là trđang dy thì sm? Dy thì sm có bt thường không, có nh hưởng gì cho sc khe con tr không? Làm thế nào can thip? Cùng muôn vàn câu hi khác xung quanh chuyn dy thì sm này.

Các yếu t nh hưởng đến tui khi phát dy thì

Ngày nay dậy thì sớm không còn là một bệnh lý hiếm gặp. Tại Việt Nam, theo thống kê tại BV Nhi Đồng 2 trong 7 năm từ 2009-2016 có gần 900 trẻ nhập viện để chẩn đoán dậy thì sớm. Đặc biệt, tỉ lệ dậy thì sớm ở nữ cao hơn nam rất nhiều. Nguyên nhân vì sao?

Gen: 50-80% những thay đổi về thời điểm dậy thì được quyết định bởi yếu tố gen. Đột biến GPR54 và MKRN3 dẫn đến khởi phát dậy thì sớm.

Hormone trong thịt và sữa: Có giả thuyết cho rằng dậy thì sớm có thể gây ra bởi hormone có trong sữa và thịt, như hormone tăng trưởng bò nhân tạo. Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn chưa được chứng minh.

Yếu tố môi trường: Những thay đổi về môi trường như căng thẳng và những hóa chất gây rối loạn nội tiết mà trẻ tiếp xúc trước đó có thể khởi phát dậy thì sớm, như Phthalate, Bisphenol A có trong mỹ phẩm, các sản phẩm nhựa, một số loại chất dẻo và thuốc trừ sâu.

Béo phì: Nhiều nhà nghiên cứu đã nhận thấy rằng béo phì có mối liên quan rất cao với dậy thì sớm. Bé gái 5 tuổi có phần trăm lượng mỡcao, tiên đoán sẽ phát triển dậy thì khi khoảng 9 tuổi.

Nguyên nhân ca dy thì sm

Dậy thì sớm trung ương là dạng thường gặp nhất ở trẻ em, do sựtrưởng thành sớm của trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến sinh dục. Khoảng 80-85% dậy thì sớm trung ương ở trẻ em là không có nguyên nhân, khoảng 10-15% ở trẻ em có bất thường thực thể ở não như u tuyến yên, u vùng hạ đồi, viêm não, viêm màng não, não úng thủy, sau khi xạtrị,…

Các triu chng lâm sàng ca dy thì sm

Những dấu hiệu lâm sàng của dậy thì sớm cũng chính là các dấu hiệu dậy thì bình thường. Tuy nhiên, những dấu hiệu này xảy ra trước 8 tuổi ở trẻ nữ và 9 tuổi ở trẻ nam. Ở nữ, dấu hiệu đầu tiên là sự phát triển tuyến vú (giai đoạn sớm vú có thể phát triển 1 bên), sau đó là dấu hiệu mọc lông mu, lông nách, cuối cùng là kinh nguyệt. Ở nam, thứ tự xuất hiện các triệu chứng dậy thì là sự phát triển 2 tinh hoàn, sau đó là dương vật, phát triển hệ thống lông sinh dục như lông mu, lông nách và cuối cùng là trẻ có hiện tượng mộng tinh, xuất tinh… Trong giai đoạn dậy thì, trẻ có sự gia tăng chiều cao rất nhanh, trung bình trong giai đoạn dậy thì trẻ có thể tăng 8-15 cm/ năm. Trẻ có thể nổi nhiều mụn trứng cá, da tiết nhờn, có mùi cơ thể,… Cần lưu ý là các bậc phụ huynh cần đưa trẻ đến khám ngay khi có dấu hiệu đầu tiên của dậy thì nhưphát triển tuyến vú trước 8 tuổi ở nữ, phát triển tinh hoàn trước 9 tuổi ởnam, chứ không đợi đến hiện tượng có kinh nguyệt ở nữ hay xuất tinh ở nam. Đây là những dấu hiệu muộn, việc điều trị giai đoạn này có khi không đem lại hiệu quả như mong muốn.

Dậy  thì  sớm ở  trẻ  em Phát hiện sớm – điều trị sớm – cải thiện chiều cao

Hu qu ca dy thì sm

Tr dy thì sm có th dn đến nhng hu qu như tr s gp các vn đ v tâm lý, đc bit là nhng khó khăn trong vic thích nghi, tr có th b bn bè trêu chc, có thai sm, b lm dng tình dc,… Các nghiên cu cho thy nhng tr này khi ln lên d b stress và trm cm hơn so vi nhng người không có tin căn b dy thì sm. Quan trng nht, dy thì sm có th dn đến gii hn chiu cao khi trưởng thành, do ni tiết t sinh dc s thúc đy phát trin chiu cao, nhưng đng thi cũng gây ra s đóng sm các đu xương. Điu tr dy thì sm kp thi s ci thin được chiu cao cui cùng.

Nhng xét nghim cn thiết đ chn đoán dy thì sm

Khi trẻ có các dấu hiệu lâm sàng của dậy thì, các bác sĩ sẽ cho trẻ làm một số xét nghiệm như chụp X Quang bàn tay trái để xác định tuổi xương, các xét nghiệm nội tiết tố. Một số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI) não để xác định nguyên nhân dậy thì sớm trung ương.

Điu tr dy thì sm trung ương

Những trường hợp dậy thì sớm trung ương có nguyên nhân thực thể ởnão, cần phải điều trị giải quyết nguyên nhân theo từng trường hợp cụ thể.

Đối với dậy thì sớm trung ương không có bất thường thực thể ở não, các bác sĩ sẽ cân nhắc việc có cần dùng thuốc để điều trị hay không? Mục tiêu của điều trị là cho phép trẻ đạt được chiều cao bình thường sau khi trưởng thành. Do đó, quyết định điều trị dựa vào tiên đoán lợi ích về chiều cao mà điều trị đem lại. Những yếu tố cần cân nhắc bao gồm: tuổi của trẻ, tốc độ tiến triển của dậy thì, tốc độ tăng trưởng chiều cao và ước lượng chiều cao của trẻ sau khi trưởng thành. Trẻ khởi phát dậy thì càng sớm thì tiến trình trưởng thành càng nhanh, kéo theo cốt hóa sớm sụn đầu xương làm giảm mạnh chiều cao của trẻ sau khi trưởng thành nếu không được điều trị. Dậy thì sớm tiến triển chậm thì sẽ không ảnh hưởng đến tiềm năng chiều cao của trẻ sau khi trưởng thành. Nếu tiên đoán chiều cao của trẻ sau khi trưởng thành trên 150 cm ở bé gái và trên 160 cm ở bé trai thì không cần điều trị.

Dậy  thì  sớm ở  trẻ  em Phát hiện sớm – điều trị sớm – cải thiện chiều cao

 Các bc ph huynh cn lưu ý mt s đim sau đây:

 Dy thì sm là khi tr có bt c mt trong các du hiu như vú, lông mu, lông nách, kinh nguyt, ni mn xy ra trước 8 tu trn  hay phát trin tinh hoàn, dương vt, v ging, mc lông mu, lông nách,… trước 9 tu tr nam.

 Khi phát hin triu chng dy thì, các bc ph huynh cn đưa trđến bác sĩ ni tiết Nhi khám ngay, các bác sĩ s cho bé làm thêm mt s xét nghim đ chn đoán.

 Không phi trường hp dy thì sm nào cũng cn điu tr. Các bác sĩ s cân nhc li và hi trước khi tiến hành điu tr dy thì sm cho con bn.

ThS. BS Huỳnh Thị Vũ Quỳnh – Giảng viên Bộ môn Nhi, ĐH Y dược TP.HCM

 

Theo Tạp chí Sức khỏe – Khoe24h.vn

 

Bai-viet-hay
Trang tin điện tử Phunuhiendai.vn - Dành cho phụ nữ Năng động - Tự tin - Sành điệu
Đơn vị chủ quản: Công ty cổ phần quảng cáo C.A.M (C.A.M Media)
VPGD: 194 Điện Biên Phủ, P.7, Q.3, Tp.HCM
Chịu trách nhiệm nội dung: Nguyễn Thùy Trang - ĐT: 0908 401046 - Email: thuytrang@phunuhiendai.vn
Phụ trách biên tập: Hạnh Chi - ĐT: 0909647078 - Email: hanhchi@phunuhiendai.vn - hanhchi1975@gmail.com
Giấy phép hoạt động: GP lần 1 năm 2010; Giấp phép lần 2 - Số 54/ GP - STTTT cấp ngày 27/12/2016.
Vui lòng ghi rõ nguồn phunuhiendai.vn khi sử dụng thông tin từ website này.

Thông tin phụ nữ hiện đại

  • Slide
  • Slide
  • Slide
  • Slide
Xem thêm